Maxaad Baranaysaa Casharkaan?
Casharkaan wuxuu kagu barin doonaa mid ka mid ah fikradaha ugu muhiimsan ee programming-ka: Variables iyo Data Types. Variable waa sida sanduuq xogta loogu keydiyo. Data type waa nooca xogta ku jirta sanduuqaas.
📌 Waxaad baranaysaa: Variables sida loo sameeyo, 5 nooc oo data types ah (string, int, float, bool, list), hawlgalada aasaasiga ah, iyo sida loo isticmaalo input() si isticmaaluhu xogta u galiyo.
1. Variables — Waa maxay?
Variable waa magac aad siisay meel xusuusta (RAM) ee kompyuutarka si aad xog ugu keydisatid. Think of it like a labeled box where you store information.
# Samee variable
magac = "Axmed"
da = 22
miis = 72.5
waa_arday = True
# Print-garee
print(magac) # Axmed
print(da) # 22
print(miis) # 72.5
print(waa_arday) # True
💡 Xeerarka Magacyada Variables: Bilow xarfo ama underscore (_), ma jiri karo meel bannaan, isku day inaad isticmaasho magacyo macno leh (sida da_qofka halkii x).
2. Data Types — Noocyada Xogta
Python waxay si toos ah u ogaadaa nooca xogta (type inference). Waxaa jira noocyada aasaasiga ah ee hoose:
| Nooca | Magaca Python | Tusaale | Sharaxaad |
|---|---|---|---|
| Qoraal | str | "Axmed" | Qoraalka inta u dhexeysa " " ama ' ' |
| Tiro Weyn | int | 22 | Tirooyin buuxa (ma jiraan xubno) |
| Tiro Jajab | float | 72.5 | Tirooyin leh xubno jajab |
| Run/Been | bool | True, False | Laba qiime keliya |
| Liis | list | [1, 2, 3] | Koox xogood oo urursan |
Strings (Qoraalka)
magac = "Fadal Store"
magac2 = 'Python Baranaha'
# Ku daree strings (concatenation)
salaam = "Ku soo dhowow, " + magac
print(salaam) # Ku soo dhowow, Fadal Store
# Dhererka string
print(len(magac)) # 11
# Weyn/yar
print(magac.upper()) # FADAL STORE
print(magac.lower()) # fadal store
# String formatting (f-strings) — hab cusub oo fudud
da = 22
qoraal = f"Magacaygu waa {magac} oo waxaan jiraa {da} sano"
print(qoraal) # Magacaygu waa Fadal Store oo waxaan jiraa 22 sano
Numbers (Tirada)
# Integers
a = 10
b = 3
print(a + b) # 13 (isugeyn)
print(a - b) # 7 (jarrid)
print(a * b) # 30 (xidid)
print(a / b) # 3.33 (qeybinta — always float)
print(a // b) # 3 (qeybinta dhuurta ah — integer)
print(a % b) # 1 (modulo — soo celinaa baaqiga)
print(a ** b) # 1000 (xoogga: 10^3)
# Floats
qiimaha = 3.14
print(round(qiimaha, 1)) # 3.1
Booleans (Run/Been)
run = True
been = False
# Boolean waxaa laga helaa is-barbardhigga
print(10 > 5) # True
print(3 == 7) # False
print(4 != 4) # False
print(10 >= 10) # True
Lists (Liisaska)
# Samee liis
magacyada = ["Axmed", "Fadumo", "Cali", "Hodan"]
tirooyin = [1, 2, 3, 4, 5]
kala_duwaan = ["Python", 3, True, 9.5]
# Geli xog laga bilaabo eber (0-indexed!)
print(magacyada[0]) # Axmed
print(magacyada[1]) # Fadumo
print(magacyada[-1]) # Hodan (kan ugu dambeeya)
# Dherer liiska
print(len(magacyada)) # 4
# Ku dar xog liiska
magacyada.append("Bile")
print(magacyada) # ["Axmed", "Fadumo", "Cali", "Hodan", "Bile"]
# Ka saar
magacyada.remove("Cali")
print(magacyada) # ["Axmed", "Fadumo", "Hodan", "Bile"]
3. Nooca Ogaasho — type()
print(type("Axmed")) # <class 'str'>
print(type(22)) # <class 'int'>
print(type(72.5)) # <class 'float'>
print(type(True)) # <class 'bool'>
print(type([1,2,3])) # <class 'list'>
4. Beddelida Noocyada (Type Conversion)
# String u bedel integer
da_qoraal = "25"
da_tiro = int(da_qoraal)
print(da_tiro + 5) # 30
# Integer u bedel string
tiro = 100
qoraal = str(tiro)
print("Qiimaha waa: " + qoraal) # Qiimaha waa: 100
# Integer u bedel float
print(float(7)) # 7.0
5. Input — Isticmaaluhu Xog Ha Galiyo
Hawsha input() waxay kuu oggolaanaysaa inaad isticmaalaha waydiiso su'aal oo uu jawaabo.
# Waydiiso magaca
magac = input("Fadlan geli magacaaga: ")
print(f"Ku soo dhowow, {magac}!")
# Xisaabin fudud
da_qoraal = input("Intee jirtaa? ")
da = int(da_qoraal) # Bedel integer
print(f"Sanad kale waxaad jiri doontaa {da + 1} sano!")
Mashruuc Yar: Xisaabiye Xog-Gal ah
Isku dar wixii aad baratay oo samee barnaamij yar:
# Mashruuc: BMI Calculator fudud
print("=== Xisaabiyaha BMI-ga ===")
magac = input("Magacaaga: ")
miis_qoraal = input("Miiskaaga (kg): ")
dherer_qoraal = input("Dhererkaaga (meters, e.g. 1.75): ")
miis = float(miis_qoraal)
dherer = float(dherer_qoraal)
bmi = miis / (dherer ** 2)
print(f"\n{magac}, BMI-gaagu waa: {round(bmi, 1)}")
🎉 Hambalyo! Waxaad dhammaystirtay Casharka 3aad! Hadda waxaad fahamtay variables iyo data types. Casharka xiga (Control Flow) wuxuu kuu barin doonaa sida koodhka loogu sheego inuu go'aan gaaro adoo isticmaalaya if/else iyo loops.